W polskiej debacie publicznej jednym z najbardziej niepokoj\u0105cych zjawisk ostatnich dekad jest systematyczne ignorowanie wiedzy eksperckiej przez rz\u0105dz\u0105cych polityk\u00f3w. Przyk\u0142ad\u00f3w tej postawy dostarcza\u0142y kolejne ekipy rz\u0105dowe, zar\u00f3wno poprzedni rz\u0105d Zjednoczonej Prawicy, jak i obecnie rz\u0105dz\u0105ca Koalicja 15X. W obu przypadkach decyzje o kluczowym znaczeniu dla kraju by\u0142y podejmowane nie na podstawie wiedzy naukowej czy konsultacji z ekspertami, lecz w oparciu o kalkulacje polityczne, ideologiczne przekonania i dora\u017ane potrzeby wyborcze. Taka praktyka pog\u0142\u0119bia\u0142a deficyt kompetencji i prowadzi\u0142a do destabilizacji systemu gospodarczego, administracyjnego i prawnego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce brak kultury politycznej opartej na dialogu z ekspertami nie jest zjawiskiem nowym, ale w ostatnich latach osi\u0105gn\u0105\u0142 niespotykane dot\u0105d rozmiary. W czasach rz\u0105d\u00f3w Zjednoczonej Prawicy, trwaj\u0105cych od 2015 do 2023 roku, wielokrotnie dochodzi\u0142o do marginalizowania g\u0142osu naukowc\u00f3w, instytut\u00f3w badawczych oraz organizacji pozarz\u0105dowych zajmuj\u0105cych si\u0119 analiz\u0105 polityk publicznych. Priorytetem by\u0142o forsowanie w\u0142asnej wizji \u015bwiata i podporz\u0105dkowanie aparatu pa\u0144stwa celom politycznym. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce rz\u0105dz\u0105cy traktuj\u0105 wiedz\u0119 eksperck\u0105 jako przeszkod\u0119 w realizacji swojej agendy.<\/p>\n\n\n\n
Kluczowym przyk\u0142adem takiej postawy by\u0142a reforma s\u0105downictwa, kt\u00f3rej konsekwencje Polska odczuwa do dzi\u015b. Pomimo jednoznacznych ostrze\u017ce\u0144 prawnik\u00f3w, konstytucjonalist\u00f3w i mi\u0119dzynarodowych instytucji, rz\u0105d Zjednoczonej Prawicy kontynuowa\u0142 dzia\u0142ania prowadz\u0105ce do podporz\u0105dkowania s\u0105d\u00f3w w\u0142adzy wykonawczej. Liczne analizy wskazywa\u0142y, \u017ce reforma ta grozi\u0142a parali\u017cem wymiaru sprawiedliwo\u015bci, odp\u0142ywem inwestor\u00f3w i zaostrzeniem konfliktu z Uni\u0105 Europejsk\u0105. Jednak opinie te by\u0142y ignorowane, a eksperci przedstawiani jako \u201eprzeciwnicy reform\u201d, co w rzeczywisto\u015bci oznacza\u0142o brak tolerancji dla g\u0142os\u00f3w krytycznych wobec rz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie sytuacja wygl\u0105da\u0142a w obszarze gospodarki. Pomimo szybkiego wzrostu gospodarczego w pierwszych latach rz\u0105d\u00f3w Zjednoczonej Prawicy, polityka spo\u0142eczna i ekonomiczna by\u0142a prowadzona w spos\u00f3b pozbawiony d\u0142ugofalowej strategii. Sztandarowy program \u201e500+\u201d przyni\u00f3s\u0142 kr\u00f3tkoterminowy efekt w postaci wzrostu konsumpcji, ale eksperci od pocz\u0105tku ostrzegali przed jego skutkami inflacyjnymi i obci\u0105\u017ceniem bud\u017cetu. Rz\u0105d zignorowa\u0142 tak\u017ce analizy dotycz\u0105ce polityki energetycznej, inwestuj\u0105c w sektor w\u0119glowy i hamuj\u0105c rozw\u00f3j odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii, mimo \u017ce badania jednoznacznie wskazywa\u0142y na potrzeb\u0119 transformacji energetycznej.<\/p>\n\n\n\n
Zmiana w\u0142adzy w 2023 roku przynios\u0142a nadziej\u0119 na odwr\u00f3cenie tego trendu. Koalicja 15X, z\u0142o\u017cona z centrowych i liberalnych ugrupowa\u0144, obiecywa\u0142a zwrot ku racjonalnemu zarz\u0105dzaniu pa\u0144stwem oraz odbudow\u0119 dialogu z ekspertami i \u015brodowiskiem naukowym. Jednak pierwsze miesi\u0105ce jej rz\u0105d\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce stare nawyki wci\u0105\u017c maj\u0105 si\u0119 dobrze.<\/p>\n\n\n\n
Problemem nowej w\u0142adzy wydaje si\u0119 by\u0107 nie tyle otwarta wrogo\u015b\u0107 wobec ekspert\u00f3w, co raczej przekonanie, \u017ce technokratyczne podej\u015bcie samo w sobie wystarczy do naprawy pa\u0144stwa. Pomimo stworzenia kilku rad doradczych i powo\u0142ania ekspert\u00f3w do zespo\u0142\u00f3w roboczych, ich g\u0142os cz\u0119sto ginie w politycznej walce o wp\u0142ywy w koalicyjnym rz\u0105dzie. Decyzje kluczowe dla stabilno\u015bci finansowej pa\u0144stwa, takie jak zmiany w polityce energetycznej czy bud\u017cetowej, wci\u0105\u017c s\u0105 podejmowane z pomini\u0119ciem g\u0142\u0119bszych analiz.<\/p>\n\n\n\n
Brak kompetencji w\u015br\u00f3d ministr\u00f3w r\u00f3wnie\u017c pozostaje pal\u0105cym problemem. W obu rz\u0105dach, zar\u00f3wno Zjednoczonej Prawicy, jak i Koalicji 15X, na kluczowe stanowiska cz\u0119sto trafiali politycy bez odpowiedniego przygotowania merytorycznego. W rz\u0105dzie Zjednoczonej Prawicy szczeg\u00f3lnie widoczna by\u0142a koncentracja na lojalno\u015bci partyjnej, a nie na kompetencjach. Ministrowie edukacji, finans\u00f3w czy zdrowia wielokrotnie podejmowali decyzje, kt\u00f3re wywo\u0142ywa\u0142y szok w\u015br\u00f3d \u015brodowisk eksperckich. Podobne zjawisko mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w rz\u0105dzie Koalicji 15X, gdzie kluczowe ministerstwa obj\u0119li politycy z minimalnym do\u015bwiadczeniem w zarz\u0105dzaniu du\u017cymi strukturami administracyjnymi.<\/p>\n\n\n\n
W kontek\u015bcie globalnych wyzwa\u0144, takich jak kryzys klimatyczny, zmiany demograficzne czy rosn\u0105ce napi\u0119cia geopolityczne, ignorowanie wiedzy eksperckiej w Polsce jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczne. Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 efektywnie bez skoordynowanych strategii opartych na badaniach, prognozach i analizach. D\u0142ugofalowe skutki pomijania wiedzy naukowej w procesach decyzyjnych b\u0119d\u0105 odczuwalne przez kolejne pokolenia, zar\u00f3wno w sferze gospodarczej, jak i spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n
Wydaje si\u0119, \u017ce aby zmieni\u0107 ten stan rzeczy, potrzebne s\u0105 dwie kluczowe reformy. Pierwsz\u0105 jest odbudowa presti\u017cu s\u0142u\u017cby cywilnej, kt\u00f3ra od lat jest marginalizowana przez kolejne rz\u0105dy. Niezale\u017cni urz\u0119dnicy, posiadaj\u0105cy specjalistyczn\u0105 wiedz\u0119, powinni by\u0107 fundamentem administracji pa\u0144stwowej, a nie ofiarami politycznych czystek. Drug\u0105 reform\u0105 powinno by\u0107 wprowadzenie obowi\u0105zkowych konsultacji eksperckich przy kluczowych decyzjach legislacyjnych, a tak\u017ce instytucjonalne wzmocnienie think tank\u00f3w i o\u015brodk\u00f3w badawczych.<\/p>\n\n\n\n
Nadziej\u0119 na zmian\u0119 mog\u0105 dawa\u0107 oddolne inicjatywy spo\u0142eczne i organizacje pozarz\u0105dowe, kt\u00f3re konsekwentnie dostarczaj\u0105 merytorycznych analiz i raport\u00f3w. W d\u0142u\u017cszej perspektywie konieczne jest tak\u017ce budowanie \u015bwiadomo\u015bci obywatelskiej, kt\u00f3ra zmusi polityk\u00f3w do wi\u0119kszej odpowiedzialno\u015bci za podejmowane decyzje. Bez zmiany w podej\u015bciu do wiedzy eksperckiej, Polska nadal b\u0119dzie funkcjonowa\u0107 w trybie zarz\u0105dzania kryzysowego, reaguj\u0105c na problemy dopiero wtedy, gdy ich skutki stan\u0105 si\u0119 nieodwracalne.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli Polska chce przetrwa\u0107 w dynamicznie zmieniaj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie, musi stworzy\u0107 system, w kt\u00f3rym polityka opiera si\u0119 na wiedzy, a nie na kr\u00f3tkoterminowych interesach partyjnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W polskiej debacie publicznej jednym z najbardziej niepokoj\u0105cych zjawisk ostatnich dekad jest systematyczne ignorowanie wiedzy eksperckiej przez rz\u0105dz\u0105cych polityk\u00f3w. Przyk\u0142ad\u00f3w tej postawy dostarcza\u0142y kolejne ekipy rz\u0105dowe, zar\u00f3wno poprzedni rz\u0105d Zjednoczonej Prawicy, jak i obecnie rz\u0105dz\u0105ca Koalicja 15X. W obu przypadkach decyzje o kluczowym znaczeniu dla kraju by\u0142y podejmowane nie na podstawie wiedzy naukowej czy konsultacji […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polska"],"yoast_head":"\n