W nadchodz\u0105cych wyborach prezydenckich w Polsce w 2025 roku temat sk\u0142onno\u015bci wyborczych wzgl\u0119dem kandydat\u00f3w partii populistycznych,, staje si\u0119 przedmiotem intensywnej debaty. Wsp\u00f3\u0142czesna scena polityczna w Polsce uleg\u0142a g\u0142\u0119bokim przemianom, kt\u00f3re socjologowie pr\u00f3buj\u0105 zrozumie\u0107 przez analiz\u0119 czynnik\u00f3w spo\u0142eczno-ekonomicznych, takich jak dochody, poziom wykszta\u0142cenia czy warunki bytowe. Populizm, rozumiany jako strategia polityczna odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do potrzeb \u201czwyk\u0142ych ludzi\u201d w kontrze do elit, jest szczeg\u00f3lnie atrakcyjny dla grup spo\u0142ecznych zmagaj\u0105cych si\u0119 z ekonomicznymi, edukacyjnymi i spo\u0142ecznymi trudno\u015bciami. Celem tego artyku\u0142u jest przedstawienie spo\u0142eczno-ekonomicznego profilu wyborc\u00f3w popieraj\u0105cych partie populistyczne w Polsce, przy szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniu sytuacji materialnej, poziomu wykszta\u0142cenia i warunk\u00f3w \u017cyciowych.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142czesna Polska jest krajem o du\u017cym zr\u00f3\u017cnicowaniu ekonomicznym. Dane G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego (GUS) pokazuj\u0105, \u017ce oko\u0142o 3,6 miliona os\u00f3b zarabia minimaln\u0105 krajow\u0105, co stanowi prawie 27% zatrudnionych na umow\u0119 o prac\u0119. Dodatkowo, oko\u0142o 2,5 miliona Polak\u00f3w \u017cyje w skrajnym ub\u00f3stwie, a ponad 17 milion\u00f3w znajduje si\u0119 poni\u017cej minimum socjalnego. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce te grupy spo\u0142eczne stanowi\u0105 istotny segment elektoratu i mog\u0105 wykazywa\u0107 sk\u0142onno\u015bci do popierania partii obiecuj\u0105cych redystrybucj\u0119 dochod\u00f3w, wsparcie socjalne i zwi\u0119kszenie \u015bwiadcze\u0144 pa\u0144stwowych. W sferze spo\u0142eczno-gospodarczej PiS kontynuuje retoryk\u0119 promuj\u0105c\u0105 programy socjalne maj\u0105ce na celu popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia obywateli. Has\u0142a dotycz\u0105ce podnoszenia \u015bwiadcze\u0144, takich jak emerytury czy programy wsparcia dla rodzin, s\u0105 eksponowane jako dow\u00f3d troski o dobrobyt spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
W kontek\u015bcie poziomu wykszta\u0142cenia warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na dane ze Spisu Powszechnego 2021, kt\u00f3re wskazuj\u0105, \u017ce oko\u0142o 5,5 miliona Polak\u00f3w posiada wykszta\u0142cenie podstawowe lub ni\u017csze. Osoby z tej grupy, cz\u0119sto marginalizowane na rynku pracy, bywaj\u0105 bardziej podatne na przekaz populistyczny ze wzgl\u0119du na prostot\u0119 i emocjonalny wyd\u017awi\u0119k komunikacji politycznej. PiS oraz Konfederacja skutecznie wykorzystuj\u0105 narracje antyestablishmentowe, oferuj\u0105c proste rozwi\u0105zania skomplikowanych problem\u00f3w, co trafia na podatny grunt w\u015br\u00f3d os\u00f3b z ni\u017cszym wykszta\u0142ceniem.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie istotnym czynnikiem s\u0105 warunki bytowe, kt\u00f3re w Polsce s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane. A\u017c 748 tysi\u0119cy gospodarstw domowych nie ma dost\u0119pu do toalety wewn\u0105trz mieszkania, a ponad 550 tysi\u0119cy dom\u00f3w na wsi nadal korzysta z toalet na zewn\u0105trz. Taka sytuacja cz\u0119sto wyst\u0119puje w regionach o wysokim poparciu dla PiS, takich jak wojew\u00f3dztwa podkarpackie, lubelskie czy \u015bwi\u0119tokrzyskie, gdzie infrastruktura publiczna jest mniej rozwini\u0119ta. W tych rejonach, tradycyjnie konserwatywnych, przes\u0142anie oparte na warto\u015bciach narodowych, religijnych i rodzinnych, kt\u00f3re konsekwentnie eksponuje PiS, wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie atrakcyjne.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c problem bezdomno\u015bci jest istotnym czynnikiem. Wed\u0142ug danych z 2024 roku w Polsce oko\u0142o 31 tysi\u0119cy os\u00f3b znajduje si\u0119 w kryzysie bezdomno\u015bci. Cho\u0107 osoby bezdomne cz\u0119sto nie bior\u0105 udzia\u0142u w wyborach ze wzgl\u0119du na brak sta\u0142ego miejsca zamieszkania, problem ten jest silnie zakorzeniony w spo\u0142eczno\u015bciach, kt\u00f3re do\u015bwiadczaj\u0105 kryzysu mieszkaniowego. Retoryka partii populistycznych, kt\u00f3ra przedstawia pa\u0144stwo jako obro\u0144c\u0119 \u201czwyk\u0142ego cz\u0142owieka\u201d przed globalnymi korporacjami czy obcymi interesami, mo\u017ce znajdowa\u0107 rezonans w\u015br\u00f3d os\u00f3b znajduj\u0105cych si\u0119 w trudnej sytuacji mieszkaniowej.<\/p>\n\n\n\n
Z perspektywy polityki karnej interesuj\u0105cy jest tak\u017ce kontekst os\u00f3b odbywaj\u0105cych kar\u0119 wi\u0119zienia. Pod koniec 2024 roku w polskich zak\u0142adach karnych przebywa\u0142o ponad 70 tysi\u0119cy os\u00f3b, co jest jedn\u0105 z najwy\u017cszych liczb w Unii Europejskiej. Osoby opuszczaj\u0105ce zak\u0142ady karne cz\u0119sto zmagaj\u0105 si\u0119 z problemem wykluczenia spo\u0142ecznego i mog\u0105 by\u0107 podatne na polityczne has\u0142a zwi\u0105zane z \u201cdrug\u0105 szans\u0105\u201d czy \u201cprzywr\u00f3ceniem porz\u0105dku\u201d, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c wpisuj\u0105 si\u0119 w populistyczn\u0105 retoryk\u0119. Konfederacja, wykorzystuj\u0105c retoryk\u0119 wolno\u015bci osobistej i ograniczenia w\u0142adzy pa\u0144stwowej, stara si\u0119 przyci\u0105gn\u0105\u0107 wyborc\u00f3w o skrajnie indywidualistycznych pogl\u0105dach.<\/p>\n\n\n\n
Z danych historycznych wynika, \u017ce PiS zdobywa wysokie poparcie w regionach wiejskich, w\u015br\u00f3d os\u00f3b starszych, mniej wykszta\u0142conych i zarabiaj\u0105cych poni\u017cej \u015bredniej krajowej. Konfederacja, cho\u0107 stosunkowo nowa na scenie politycznej, trafia do m\u0142odszych wyborc\u00f3w, cz\u0119sto z wykszta\u0142ceniem \u015brednim lub zawodowym, kt\u00f3rzy s\u0105 sfrustrowani sytuacj\u0105 ekonomiczn\u0105 i widz\u0105 nadziej\u0119 w radykalnych zmianach proponowanych przez t\u0119 parti\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Analizuj\u0105c socjologicznie, mo\u017cna wskaza\u0107 kilka mechanizm\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na decyzje wyborcze tych grup. Po pierwsze, poczucie niepewno\u015bci ekonomicznej i wykluczenia spo\u0142ecznego wzmacnia potrzeb\u0119 poszukiwania rozwi\u0105za\u0144 prostych i radykalnych. Populistyczne partie oferuj\u0105 jasne odpowiedzi na skomplikowane problemy, wskazuj\u0105c winnych (np. elity, obcokrajowc\u00f3w, UE) i obiecuj\u0105c szybkie zmiany. Po drugie, ni\u017cszy poziom wykszta\u0142cenia wi\u0105\u017ce si\u0119 z ograniczonym dost\u0119pem do z\u0142o\u017conych analiz politycznych i mniejsz\u0105 zdolno\u015bci\u0105 do krytycznego odbioru informacji. Prosty, emocjonalny przekaz medialny dociera szybciej i skuteczniej do tej grupy. Po trzecie, osamotnienie spo\u0142eczne i brak stabilno\u015bci \u017cyciowej zwi\u0119kszaj\u0105 podatno\u015b\u0107 na ideologie oferuj\u0105ce poczucie wsp\u00f3lnoty i bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0142onno\u015b\u0107 do g\u0142osowania na partie populistyczne, takie jak PiS i Konfederacja, w du\u017cej mierze koreluje z czynnikami ekonomicznymi, edukacyjnymi i spo\u0142ecznymi. Osoby z ni\u017cszymi dochodami, ni\u017cszym poziomem wykszta\u0142cenia oraz gorszymi warunkami bytowymi cz\u0119\u015bciej identyfikuj\u0105 si\u0119 z przekazem tych partii, kt\u00f3ry jest prosty, emocjonalny i oparty na narracji \u201cmy kontra oni\u201d. W obliczu zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 wybor\u00f3w prezydenckich w 2025 roku to w\u0142a\u015bnie te grupy spo\u0142eczne mog\u0105 ponownie odegra\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119, kszta\u0142tuj\u0105c przysz\u0142o\u015b\u0107 polskiej sceny politycznej<\/p>\n\n\n\n
PiS intensyfikuje krytyk\u0119 wobec rz\u0105du, zarzucaj\u0105c mu nieudolno\u015b\u0107 i brak skuteczno\u015bci w zarz\u0105dzaniu pa\u0144stwem. Has\u0142a takie jak \u201cDziura Tuska\u201d odnosz\u0105 si\u0119 do rzekomych problem\u00f3w finansowych kraju pod rz\u0105dami opozycji. Partia mobilizuje swoich zwolennik\u00f3w, podkre\u015blaj\u0105c konieczno\u015b\u0107 powrotu do w\u0142adzy w celu zapewnienia stabilno\u015bci i kontynuacji rozpocz\u0119tych reform.<\/p>\n\n\n\n
17 milion\u00f3w os\u00f3b \u017cyj\u0105cych poni\u017cej minimum socjalnego to 44% spo\u0142ecze\u0144stwa, odliczaj\u0105c od tej ilo\u015bci os\u00f3b dzieci, wynik wydaje si\u0119 zbli\u017cony do elektoratu PiS na poziomie 25-30% poparcia. Konkluduj\u0105c, mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107 z twierdzeniem i\u017c „Wybory wygrywa si\u0119 w Ko\u0144skich” – s\u0142owa Grzegorza Schetyny wypowiedziane w roku 2015. Ko\u0144skie s\u0105 tu symbolem polskich ma\u0142ych miejscowo\u015bci, wsi, \u015bciany wschodniej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W nadchodz\u0105cych wyborach prezydenckich w Polsce w 2025 roku temat sk\u0142onno\u015bci wyborczych wzgl\u0119dem kandydat\u00f3w partii populistycznych,, staje si\u0119 przedmiotem intensywnej debaty. Wsp\u00f3\u0142czesna scena polityczna w Polsce uleg\u0142a g\u0142\u0119bokim przemianom, kt\u00f3re socjologowie pr\u00f3buj\u0105 zrozumie\u0107 przez analiz\u0119 czynnik\u00f3w spo\u0142eczno-ekonomicznych, takich jak dochody, poziom wykszta\u0142cenia czy warunki bytowe. Populizm, rozumiany jako strategia polityczna odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do potrzeb \u201czwyk\u0142ych […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":295,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polska"],"yoast_head":"\n