W 2017 roku Mark Zuckerberg, m\u0142ody prezes Facebooka, wyruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c po Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by nazwa\u0107 \u201ctras\u0105 przeprosin\u201d. W atmosferze napi\u0119cia wywo\u0142anej wygran\u0105 Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich oraz oskar\u017ceniami o szerzenie dezinformacji przez platform\u0119, Zuckerberg pr\u00f3bowa\u0142 odzyska\u0107 zaufanie opinii publicznej. Facebook, krytykowany za rozpowszechnianie rosyjskiej propagandy i tzw. \u201cfake news\u00f3w\u201d, og\u0142osi\u0142 w\u00f3wczas zmiany w algorytmach i wprowadzenie niezale\u017cnych \u201cweryfikator\u00f3w fakt\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z przystank\u00f3w tej trasy by\u0142a Selma w stanie Alabama, historyczne miejsce walk o prawa obywatelskie. Zdj\u0119cie Zuckerberga i jego \u017cony przed biurem lokalnej gazety Selma Times-Journal mia\u0142o by\u0107 symbolem wsparcia dla dziennikarzy, kt\u00f3rzy \u2013 jak pisa\u0142 sam Zuckerberg \u2013 \u201cryzykuj\u0105 swoje \u017cycie, aby ujawnia\u0107 prawd\u0119\u201d. Wyb\u00f3r tej konkretnej gazety, kt\u00f3ra w przesz\u0142o\u015bci przeciwstawia\u0142a si\u0119 Ku Klux Klanowi i dokumentowa\u0142a marsze z Montgomery do Selmy, mia\u0142 by\u0107 przypomnieniem o znaczeniu niezale\u017cnego dziennikarstwa jako tamy przeciwko autorytaryzmowi.<\/p>\n\n\n\n
Zaledwie kilka lat p\u00f3\u017aniej rzeczywisto\u015b\u0107 wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej. Facebook przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Meta, a Zuckerberg, kt\u00f3ry kiedy\u015b nawo\u0142ywa\u0142 do walki z dezinformacj\u0105, dzi\u015b aktywnie przyczynia si\u0119 do jej rozkwitu. W ostatnich dniach og\u0142osi\u0142 likwidacj\u0119 sieci weryfikator\u00f3w fakt\u00f3w, t\u0142umacz\u0105c to \u201cstronniczo\u015bci\u0105\u201d oraz presj\u0105 ze strony rz\u0105d\u00f3w i medi\u00f3w, kt\u00f3re rzekomo pr\u00f3buj\u0105 \u201ccenzurowa\u0107 prawd\u0119\u201d. Taka retoryka jest niemal dos\u0142ownym powt\u00f3rzeniem s\u0142\u00f3w Donalda Trumpa, kt\u00f3ry w 2022 roku m\u00f3wi\u0142 o \u201ctyranach z Doliny Krzemowej\u201d uciszaj\u0105cych g\u0142osy Amerykan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania Zuckerberga to jedynie cz\u0119\u015b\u0107 szerszego trendu, w kt\u00f3rym giganci technologiczni staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziem w r\u0119kach polityk\u00f3w. Elon Musk, po przej\u0119ciu Twittera (obecnie X), umo\u017cliwi\u0142 publikacj\u0119 tzw. \u201cTwitter files\u201d, udost\u0119pniaj\u0105c wybranym dziennikarzom wewn\u0119trzn\u0105 dokumentacj\u0119 firmy, aby zdyskredytowa\u0107 jej wcze\u015bniejsze pr\u00f3by walki z dezinformacj\u0105. W tym samym czasie Brendan Carr, mianowany przez Trumpa przewodnicz\u0105cy Federalnej Komisji \u0141\u0105czno\u015bci (FCC), wprowadza polityk\u0119 sprzyjaj\u0105c\u0105 rozmontowywaniu mechanizm\u00f3w monitoruj\u0105cych prawdziwo\u015b\u0107 informacji w sieci.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest to jedynie problem Stan\u00f3w Zjednoczonych. W Kanadzie Meta wycofa\u0142a linki do tre\u015bci informacyjnych, aby unikn\u0105\u0107 konieczno\u015bci p\u0142acenia licencji za korzystanie z materia\u0142\u00f3w prasowych. W rezultacie platforma, kt\u00f3ra mog\u0142aby by\u0107 narz\u0119dziem demokratycznej wymiany informacji, sta\u0142a si\u0119 aren\u0105 dla politycznych manipulacji. Taka polityka zdaje si\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107 prawicowym populistom, jak lider Kanadyjskiej Partii Konserwatywnej Pierre Poilievre, kt\u00f3ry zapowiada ci\u0119cia bud\u017cetowe dla publicznego nadawcy CBC, co jeszcze bardziej os\u0142abi tamtejszy rynek medialny.<\/p>\n\n\n\n
W krajach takich jak Birma brak odpowiednich mechanizm\u00f3w moderacji na Facebooku przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju mowy nienawi\u015bci, kt\u00f3ra odegra\u0142a kluczow\u0105 rol\u0119 w czystkach etnicznych wobec Rohingj\u00f3w. W innych pa\u0144stwach, jak Filipiny czy Izrael, platformy Zuckerberga by\u0142y wykorzystywane przez autorytarnych przyw\u00f3dc\u00f3w do uciszania opozycji i manipulacji opini\u0105 publiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania Elona Muska i Marka Zuckerberga wpisuj\u0105 si\u0119 w szerszy obraz zmieniaj\u0105cej si\u0119 rzeczywisto\u015bci medialnej, w kt\u00f3rej tradycyjne mechanizmy kontroli i odpowiedzialno\u015bci s\u0105 systematycznie demontowane. Musk, w\u0142a\u015bciciel X, otwarcie atakuje dziennikarzy i rz\u0105dy, jednocze\u015bnie finansuj\u0105c prawicowe ugrupowania polityczne, co czyni go nie tylko wp\u0142ywowym magnatem technologicznym, ale r\u00f3wnie\u017c kluczowym graczem w kszta\u0142towaniu globalnej polityki. Jego aktywno\u015b\u0107 w Wielkiej Brytanii, gdzie obieca\u0142 wsparcie finansowe dla Reform UK, jest pr\u00f3b\u0105 przekszta\u0142cenia tamtejszego krajobrazu politycznego na korzy\u015b\u0107 ruch\u00f3w skrajnie prawicowych.<\/p>\n\n\n\n
Zuckerberg z kolei otwarcie sprzymierzy\u0142 si\u0119 z Trumpem i jego wizj\u0105 \u015bwiata. W ostatnich dniach zast\u0105pi\u0142 Nicka Clegga, swojego dotychczasowego szefa ds. globalnych, republikaninem Joelem Kaplanem, a na stanowisko cz\u0142onka zarz\u0105du powo\u0142a\u0142 Dan\u0119 White\u2019a, prezydenta organizacji MMA i zwolennika Trumpa. To wyra\u017any sygna\u0142, \u017ce Meta zamierza dostosowa\u0107 si\u0119 do polityki administracji Trumpa, jeszcze zanim zostan\u0105 wprowadzone nowe regulacje.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacja ta stawia ogromne wyzwania przed rz\u0105dami i instytucjami na ca\u0142ym \u015bwiecie. W Wielkiej Brytanii \u0142atwo wyobrazi\u0107 sobie scenariusz, w kt\u00f3rym skrajnie prawicowy rz\u0105d decyduje si\u0119 na likwidacj\u0119 BBC, pozostawiaj\u0105c rynek medialny w r\u0119kach miliarder\u00f3w i korporacji. Bez silnych, niezale\u017cnych medi\u00f3w ro\u015bnie ryzyko, \u017ce platformy technologiczne, kieruj\u0105ce si\u0119 wy\u0142\u0105cznie zyskiem, stan\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji, jednocze\u015bnie manipuluj\u0105c tre\u015bciami na korzy\u015b\u0107 wybranych grup politycznych.<\/p>\n\n\n\n
Administracja Joe Bidena pr\u00f3bowa\u0142a wprowadza\u0107 rozwi\u0105zania maj\u0105ce na celu wzmocnienie niezale\u017cnych medi\u00f3w i walk\u0119 z dezinformacj\u0105, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych inicjatyw zosta\u0142a zniweczona przez rosn\u0105c\u0105 fal\u0119 prawicowego populizmu w mediach. W Europie z kolei Digital Services Act wprowadzi\u0142 nowe regulacje, nak\u0142adaj\u0105c na platformy obowi\u0105zek walki z dezinformacj\u0105, co pokazuje, \u017ce odpowiednie ustawodawstwo mo\u017ce przynie\u015b\u0107 rezultaty.<\/p>\n\n\n\n
\u015awiat stoi dzi\u015b w obliczu wyzwa\u0144, kt\u00f3re wymagaj\u0105 szybkich i zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. Ochrona niezale\u017cnych medi\u00f3w, wsparcie dla lokalnych dziennikarzy i wprowadzenie surowych regulacji dla gigant\u00f3w technologicznych to niezb\u0119dne kroki, je\u015bli chcemy powstrzyma\u0107 dalszy rozpad mechanizm\u00f3w odpowiedzialno\u015bci w spo\u0142ecze\u0144stwie. Historia Zuckerberga pokazuje, jak szybko mog\u0105 zmienia\u0107 si\u0119 priorytety technologicznych gigant\u00f3w i jak katastrofalne mog\u0105 by\u0107 skutki takich zmian dla globalnej demokracji. To, co dzi\u015b wydaje si\u0119 jedynie ma\u0142ym przesuni\u0119ciem w polityce korporacyjnej, w d\u0142u\u017cszej perspektywie mo\u017ce oznacza\u0107 ca\u0142kowity rozpad zaufania do medi\u00f3w i demokracji jako takiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W 2017 roku Mark Zuckerberg, m\u0142ody prezes Facebooka, wyruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c po Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by nazwa\u0107 \u201ctras\u0105 przeprosin\u201d. W atmosferze napi\u0119cia wywo\u0142anej wygran\u0105 Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich oraz oskar\u017ceniami o szerzenie dezinformacji przez platform\u0119, Zuckerberg pr\u00f3bowa\u0142 odzyska\u0107 zaufanie opinii publicznej. Facebook, krytykowany za rozpowszechnianie rosyjskiej propagandy i tzw. \u201cfake news\u00f3w\u201d, og\u0142osi\u0142 w\u00f3wczas […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":403,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-402","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polska"],"yoast_head":"\n