Lobbing w Polsce od lat budzi kontrowersje, zw\u0142aszcza ze wzgl\u0119du na brak przejrzysto\u015bci i s\u0142abo\u015b\u0107 regulacji prawnych. Cho\u0107 formalnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta jest uregulowana ustaw\u0105 z 7 lipca 2005 roku o dzia\u0142alno\u015bci lobbingowej, w praktyce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 podejmowanych przez grupy interesu odbywa si\u0119 poza oficjalnym rejestrem. Sytuacja ta by\u0142a szczeg\u00f3lnie widoczna w latach 2015-2023, kiedy rz\u0105dy Prawa i Sprawiedliwo\u015bci charakteryzowa\u0142y si\u0119 licznymi przypadkami nieformalnych wp\u0142yw\u00f3w ze strony wielkich korporacji, pa\u0144stwowych sp\u00f3\u0142ek, bran\u017cowych organizacji oraz grup biznesowych.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych przyk\u0142ad\u00f3w lobbingu w tamtym okresie by\u0142a tzw. ustawa \u201eApteka dla Aptekarza\u201d, uchwalona w 2017 roku. Nowe prawo ograniczy\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 otwierania nowych aptek wy\u0142\u0105cznie do farmaceut\u00f3w oraz wprowadzi\u0142o restrykcje dotycz\u0105ce ich lokalizacji. W teorii mia\u0142o to poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 us\u0142ug farmaceutycznych, jednak w praktyce sta\u0142o si\u0119 narz\u0119dziem eliminacji konkurencji dla du\u017cych sieci aptecznych. Najbardziej skorzysta\u0142a na tym Naczelna Izba Aptekarska oraz \u015brodowisko indywidualnych aptekarzy, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej nie byli w stanie konkurowa\u0107 z du\u017cymi podmiotami. Efektem ustawy by\u0142 wzrost cen lek\u00f3w oraz zmniejszenie dost\u0119pno\u015bci aptek, zw\u0142aszcza w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach. W 2023 roku Komisja Europejska uzna\u0142a te regulacje za sprzeczne z unijn\u0105 zasad\u0105 swobody dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej.<\/p>\n\n\n\n
Kolejnym przyk\u0142adem wp\u0142ywu lobbyst\u00f3w na decyzje rz\u0105dowe by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 Daniela Obajtka, prezesa Orlenu, kt\u00f3ry w okresie swoich rz\u0105d\u00f3w w pa\u0144stwowej sp\u00f3\u0142ce doprowadzi\u0142 do szeregu fuzji i przej\u0119\u0107, m.in. do kontrowersyjnego po\u0142\u0105czenia Orlenu z Lotosem w 2022 roku. Przej\u0119cie to, mimo licznych ostrze\u017ce\u0144 o mo\u017cliwym os\u0142abieniu konkurencji, by\u0142o forsowane przez rz\u0105d PiS, a cz\u0119\u015b\u0107 aktyw\u00f3w Lotosu zosta\u0142a sprzedana zagranicznym podmiotom, takim jak w\u0119gierski MOL czy Saudi Aramco. Orlen korzysta\u0142 tak\u017ce z przychylno\u015bci rz\u0105du przy regulacjach dotycz\u0105cych rynku paliwowego, co by\u0142o szczeg\u00f3lnie widoczne przed wyborami parlamentarnymi w 2023 roku, kiedy to ceny paliw by\u0142y sztucznie zani\u017cane, by zaraz po wyborach gwa\u0142townie wzrosn\u0105\u0107. Cho\u0107 nie by\u0142o formalnych dowod\u00f3w na lobbing, decyzje rz\u0105du PiS jednoznacznie faworyzowa\u0142y Orlen, wzmacniaj\u0105c jego monopolistyczn\u0105 pozycj\u0119 na rynku.<\/p>\n\n\n\n
Nie mniej kontrowersyjnym przypadkiem lobbingu by\u0142 wp\u0142yw bran\u017cy futrzarskiej na proces legislacyjny. W 2020 roku rz\u0105d PiS pr\u00f3bowa\u0142 uchwali\u0107 tzw. \u201ePi\u0105tk\u0119 dla zwierz\u0105t\u201d, projekt zak\u0142adaj\u0105cy m.in. zakaz hodowli zwierz\u0105t na futra. \u015arodowiska zwi\u0105zane z bran\u017c\u0105, w tym Szczepan W\u00f3jcik, jeden z najpot\u0119\u017cniejszych hodowc\u00f3w norek w Polsce, rozpocz\u0119\u0142y intensywn\u0105 kampani\u0119 maj\u0105c\u0105 na celu zablokowanie ustawy. Za po\u015brednictwem finansowanych przez siebie portali internetowych oraz poprzez bezpo\u015brednie naciski na pos\u0142\u00f3w, W\u00f3jcik i inni hodowcy doprowadzili do wycofania projektu mimo wcze\u015bniejszego poparcia Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego. Protesty rolnik\u00f3w, wspierane przez polityk\u00f3w Solidarnej Polski, skutecznie zablokowa\u0142y ustaw\u0119, co pokaza\u0142o, jak silne wp\u0142ywy posiadaj\u0105 niekt\u00f3re bran\u017cowe grupy interesu.<\/p>\n\n\n\n
Na scenie politycznej nie brakowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3b wp\u0142ywania na media poprzez dzia\u0142ania legislacyjne. Najg\u0142o\u015bniejszym tego przyk\u0142adem by\u0142o tzw. Lex TVN, czyli projekt ustawy medialnej z 2021 roku, kt\u00f3ry mia\u0142 ograniczy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 posiadania medi\u00f3w przez zagraniczne koncerny. Ustawa zosta\u0142a zaprojektowana tak, by zmusi\u0107 ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0119 Discovery (obecnie Warner Bros. Discovery) do sprzeda\u017cy TVN, kt\u00f3ry by\u0142 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych stacji krytykuj\u0105cych rz\u0105d PiS. Przeciwko ustawie mocno lobbowa\u0142y Stany Zjednoczone, a ambasador USA w Polsce, Mark Brzezinski, prowadzi\u0142 intensywne rozmowy z politykami PiS, ostrzegaj\u0105c przed konsekwencjami. Ostatecznie prezydent Andrzej Duda zawetowa\u0142 ustaw\u0119, co pokaza\u0142o, jak silne mo\u017ce by\u0107 oddzia\u0142ywanie zagranicznych interes\u00f3w na polski system prawny.<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107 o roli lobbyst\u00f3w w sektorze farmaceutycznym, gdzie decyzje dotycz\u0105ce refundacji lek\u00f3w wielokrotnie budzi\u0142y kontrowersje. Szczeg\u00f3lnie g\u0142o\u015bna by\u0142a sprawa leku Spinraza, stosowanego w leczeniu rdzeniowego zaniku mi\u0119\u015bni (SMA). Mimo \u017ce lekarze i pacjenci od lat apelowali o jego refundacj\u0119, Ministerstwo Zdrowia przez d\u0142ugi czas zwleka\u0142o z decyzj\u0105, co mog\u0142o wynika\u0107 z nacisk\u00f3w konkuruj\u0105cych firm farmaceutycznych. Podobne podejrzenia pojawia\u0142y si\u0119 w odniesieniu do innych lek\u00f3w, a procesy refundacyjne by\u0142y cz\u0119sto postrzegane jako faworyzuj\u0105ce niekt\u00f3re koncerny kosztem pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W 2024 roku, po zmianie w\u0142adzy, Sejm przyj\u0105\u0142 nowelizacj\u0119 ustawy o dzia\u0142alno\u015bci lobbingowej, maj\u0105c\u0105 na celu zwi\u0119kszenie transparentno\u015bci procesu legislacyjnego. Nowe regulacje dostosowa\u0142y prawo do standard\u00f3w Unii Europejskiej i wprowadzi\u0142y obowi\u0105zek konsultacji projekt\u00f3w ustaw w internecie na portalu Sejmu. Cho\u0107 by\u0142a to pr\u00f3ba poprawy sytuacji, wielu ekspert\u00f3w podkre\u015bla\u0142o, \u017ce lobbing w Polsce nadal odbywa si\u0119 przede wszystkim w kuluarach i za zamkni\u0119tymi drzwiami, co sprawia, \u017ce pozostaje on poza realn\u0105 kontrol\u0105 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Lobbing jest nieod\u0142\u0105cznym elementem procesu legislacyjnego, ale jego brak przejrzysto\u015bci i nadu\u017cywanie wp\u0142yw\u00f3w przez niekt\u00f3re grupy interesu w latach 2015-2023 pokaza\u0142y, \u017ce Polska wci\u0105\u017c ma wiele do zrobienia w zakresie regulacji i kontroli tej dzia\u0142alno\u015bci. W kolejnych latach kluczowym wyzwaniem b\u0119dzie stworzenie mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re pozwol\u0105 na wi\u0119ksz\u0105 jawno\u015b\u0107 i uczciwo\u015b\u0107 proces\u00f3w legislacyjnych, aby lobbing nie s\u0142u\u017cy\u0142 jedynie w\u0105skim grupom interesu, lecz realnie przyczynia\u0142 si\u0119 do tworzenia lepszego prawa dla wszystkich obywateli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Lobbing w Polsce od lat budzi kontrowersje, zw\u0142aszcza ze wzgl\u0119du na brak przejrzysto\u015bci i s\u0142abo\u015b\u0107 regulacji prawnych. Cho\u0107 formalnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta jest uregulowana ustaw\u0105 z 7 lipca 2005 roku o dzia\u0142alno\u015bci lobbingowej, w praktyce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 podejmowanych przez grupy interesu odbywa si\u0119 poza oficjalnym rejestrem. Sytuacja ta by\u0142a szczeg\u00f3lnie widoczna w latach 2015-2023, kiedy rz\u0105dy […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":552,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-551","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polska"],"yoast_head":"\n