zdj. Wikipedia<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich miesi\u0105cach obserwuje si\u0119 rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 przeciwnik\u00f3w rz\u0105du, co znajduje odzwierciedlenie w badaniach opinii publicznej. Wed\u0142ug najnowszego sonda\u017cu CBOS, coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce rozliczenie rz\u0105d\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci powinno nast\u0105pi\u0107 szybciej. Zbyt wolne dzia\u0142ania w tym zakresie budz\u0105 niezadowolenie spo\u0142eczne i mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na spadek zaufania do obecnych w\u0142adz.<\/p>\n\n\n\n
Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zmiana nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych mo\u017ce wynika\u0107 z ujawniania kolejnych nieprawid\u0142owo\u015bci i afer zwi\u0105zanych z poprzednimi rz\u0105dami. Spo\u0142ecze\u0144stwo oczekuje transparentno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci od os\u00f3b pe\u0142ni\u0105cych funkcje publiczne. Op\u00f3\u017anienia w procesie rozliczania mog\u0105 by\u0107 postrzegane jako brak determinacji w d\u0105\u017ceniu do sprawiedliwo\u015bci, co z kolei mo\u017ce prowadzi\u0107 do dalszego wzrostu krytyki wobec rz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
Analiza wynik\u00f3w sonda\u017cu CBOS wskazuje na potrzeb\u0119 przyspieszenia dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu rozliczenie poprzednich w\u0142adz. Tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cna odbudowa\u0107 zaufanie spo\u0142eczne i zapewni\u0107 stabilno\u015b\u0107 polityczn\u0105 w kraju. Oczekiwania obywateli s\u0105 jasne: chc\u0105 oni widzie\u0107 konkretne kroki w kierunku poci\u0105gni\u0119cia do odpowiedzialno\u015bci os\u00f3b winnych nadu\u017cy\u0107 oraz wzmocnienia mechanizm\u00f3w kontrolnych, kt\u00f3re zapobiegn\u0105 podobnym sytuacjom w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W obliczu tych wyzwa\u0144, obecne w\u0142adze stoj\u0105 przed konieczno\u015bci\u0105 podj\u0119cia zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. Przyspieszenie proces\u00f3w rozliczeniowych oraz zwi\u0119kszenie transparentno\u015bci dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do poprawy nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych i odbudowy zaufania obywateli do instytucji pa\u0144stwowych.<\/p>\n\n\n\n
Rosn\u0105ca liczba przeciwnik\u00f3w rz\u0105du oraz oczekiwanie szybszego rozliczenia rz\u0105d\u00f3w PiS to sygna\u0142y, kt\u00f3rych nie mo\u017cna ignorowa\u0107. Odpowied\u017a na te postulaty b\u0119dzie kluczowa dla przysz\u0142o\u015bci politycznej kraju i jego stabilno\u015bci spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3lne korzenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Platforma Obywatelska (PO) i Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 (PiS) maj\u0105 wsp\u00f3lne korzenie, poniewa\u017c obie partie wyros\u0142y z centroprawicowego, postsolidarno\u015bciowego \u015brodowiska politycznego lat 90. XX wieku. W pocz\u0105tkowym okresie mia\u0142y nawet podobne cele \u2013 reform\u0119 pa\u0144stwa, walk\u0119 z korupcj\u0105, wzmacnianie suwerenno\u015bci Polski w ramach integracji z Zachodem. Jednak z czasem ich drogi radykalnie si\u0119 rozesz\u0142y, co doprowadzi\u0142o do jednego z najostrzejszych konflikt\u00f3w politycznych w III RP.<\/p>\n\n\n\n Mimo wsp\u00f3lnego pochodzenia, PO i PiS przyj\u0119\u0142y zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne wizje pa\u0144stwa. PiS postawi\u0142 na model \u201edemokracji suwerennej\u201d, gdzie najwa\u017cniejsza jest silna w\u0142adza oparta na mandacie wi\u0119kszo\u015bci i realizuj\u0105ca program zgodny z wol\u0105 \u201eprawdziwego narodu\u201d. PO natomiast przyj\u0119\u0142a model \u201edemokracji liberalnej\u201d, gdzie r\u00f3wnie wa\u017cne jak wybory s\u0105 mechanizmy kontroli w\u0142adzy, tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy, niezale\u017cne s\u0105downictwo i silna pozycja Polski w strukturach Zachodu.<\/p>\n\n\n\n PiS akcentuje nacjonalizm, suwerenno\u015b\u0107 i konserwatyzm spo\u0142eczny, podczas gdy PO opowiada si\u0119 za integracj\u0105 europejsk\u0105, wolnym rynkiem i liberalizmem \u015bwiatopogl\u0105dowym. To sprawi\u0142o, \u017ce PiS przyci\u0105gn\u0105\u0142 wyborc\u00f3w bardziej konserwatywnych i sceptycznych wobec globalizacji, a PO sta\u0142a si\u0119 parti\u0105 klasy \u015bredniej, biznesu i ludzi o bardziej otwartych pogl\u0105dach.<\/p>\n\n\n\n PO i PiS dzieli r\u00f3wnie\u017c stosunek do instytucji pa\u0144stwowych. PO preferuje model pa\u0144stwa neutralnego i pluralistycznego, gdzie instytucje (s\u0105dy, media, prokuratura) s\u0105 niezale\u017cne od polityk\u00f3w. PiS natomiast uznaje, \u017ce instytucje te powinny s\u0142u\u017cy\u0107 rz\u0105dowi i narodowi, dlatego podporz\u0105dkowywa\u0142 je swoim kadrom, twierdz\u0105c, \u017ce \u201eodzyskuje pa\u0144stwo\u201d z r\u0105k \u201eelit\u201d.<\/p>\n\n\n\n Podczas swoich rz\u0105d\u00f3w PiS centralizowa\u0142 w\u0142adz\u0119 i d\u0105\u017cy\u0142 do zmniejszenia roli opozycji oraz niezale\u017cnych instytucji. PO, cho\u0107 r\u00f3wnie\u017c pope\u0142nia\u0142a b\u0142\u0119dy, nie d\u0105\u017cy\u0142a do zmiany ustroju na tak\u0105 skal\u0119 \u2013 jej rz\u0105dy by\u0142y bardziej technokratyczne i skupione na gospodarce oraz integracji z UE.<\/p>\n\n\n\n PiS i PO maj\u0105 te\u017c odmienne podej\u015bcie do historii. PiS buduje swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 na martyrologii, etosie walki i poczuciu obl\u0119\u017cenia, kreuj\u0105c siebie jako obro\u0144c\u0119 Polski przed zagro\u017ceniami wewn\u0119trznymi (liberalne elity, s\u0119dziowie, media) i zewn\u0119trznymi (UE, Niemcy, Rosja). PO natomiast stawia na narracj\u0119 modernizacyjn\u0105, wed\u0142ug kt\u00f3rej Polska powinna rozwija\u0107 si\u0119 gospodarczo i politycznie w ramach Zachodu, bez nadmiernego eksponowania konflikt\u00f3w historycznych.<\/p>\n\n\n\n PiS uczyni\u0142 z katastrofy smole\u0144skiej mit za\u0142o\u017cycielski swojej polityki, oskar\u017caj\u0105c PO o brak patriotyzmu i zaniedbania. Z kolei PO uznawa\u0142a te oskar\u017cenia za celowe wykorzystywanie tragedii do budowania podzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n PiS i PO r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tak\u017ce stylem uprawiania polityki. PiS stosuje strategi\u0119 konfliktu, polaryzacji i mobilizacji emocji, dziel\u0105c spo\u0142ecze\u0144stwo na \u201enas\u201d i \u201enich\u201d. Jego polityka opiera si\u0119 na radykalnym przekazie i nieustannym wskazywaniu wroga \u2013 czy to w postaci \u201eelit III RP\u201d, \u201ebrukselskich biurokrat\u00f3w\u201d, \u201elewicowych ideolog\u00f3w\u201d czy \u201eniemieckich wp\u0142yw\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n PO przez lata stosowa\u0142a odwrotn\u0105 taktyk\u0119 \u2013 unika\u0142a ostrej polaryzacji i stawia\u0142a na strategi\u0119 centrow\u0105. Donald Tusk, cho\u0107 potrafi\u0142 by\u0107 ostrym graczem politycznym, w czasach swoich rz\u0105d\u00f3w d\u0105\u017cy\u0142 raczej do wyciszania spor\u00f3w ni\u017c ich eskalowania. Jednak po 2015 roku PO zacz\u0119\u0142a przejmowa\u0107 bardziej konfrontacyjny styl polityki, zw\u0142aszcza gdy wr\u00f3ci\u0142 Tusk.<\/p>\n\n\n\n Na pocz\u0105tku PiS i PO mia\u0142y podobne podej\u015bcie gospodarcze, jednak z czasem ich strategie si\u0119 rozjecha\u0142y. PO stawia na wolny rynek, umiarkowan\u0105 prywatyzacj\u0119 i ograniczenie roli pa\u0144stwa w gospodarce. PiS natomiast postawi\u0142 na redystrybucj\u0119, interwencjonizm i silne pa\u0144stwo socjalne, co przyci\u0105gn\u0119\u0142o wyborc\u00f3w o ni\u017cszych dochodach.<\/p>\n\n\n\n PiS wprowadzi\u0142 programy socjalne (500+, 13. i 14. emerytura), kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 fundamentem jego poparcia. PO z kolei koncentrowa\u0142a si\u0119 na inwestycjach infrastrukturalnych i modernizacji gospodarki, co bardziej trafia\u0142o do przedsi\u0119biorc\u00f3w i klasy \u015bredniej.<\/p>\n\n\n\n Mimo wsp\u00f3lnych korzeni, PO i PiS sta\u0142y si\u0119 swoimi politycznymi przeciwie\u0144stwami. PiS buduje polityk\u0119 na konflikcie, suwerenno\u015bci i konserwatyzmie, centralizuje w\u0142adz\u0119 i odwo\u0142uje si\u0119 do poczucia zagro\u017cenia. PO stawia na integracj\u0119 z UE, wolny rynek i demokracj\u0119 liberaln\u0105, cho\u0107 w ostatnich latach tak\u017ce zacz\u0119\u0142a stosowa\u0107 ostrzejsz\u0105 retoryk\u0119 wobec PiS.<\/p>\n\n\n\n Ich roz\u0142am nie by\u0142 przypadkowy \u2013 wynika\u0142 zar\u00f3wno z r\u00f3\u017cnic ideowych, jak i \u015bwiadomej decyzji politycznej, by reprezentowa\u0107 dwie skrajnie r\u00f3\u017cne wizje Polski.<\/p>\n\n\n\n Wyborcy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dla wyborcy Prawa i Sprawiedliwo\u015bci (PiS) demokracja jest przede wszystkim wyrazem woli wi\u0119kszo\u015bci, w kt\u00f3rej g\u0142os zwyk\u0142ych obywateli, zw\u0142aszcza tych z mniejszych miejscowo\u015bci i tradycyjnych spo\u0142eczno\u015bci, powinien mie\u0107 decyduj\u0105ce znaczenie. W jego rozumieniu demokracja to system, w kt\u00f3rym rz\u0105dz\u0105cy, wybrani w wolnych wyborach, maj\u0105 mandat do realizowania programu zgodnego z warto\u015bciami narodowymi, katolickimi i spo\u0142ecznymi, cz\u0119sto w kontrze do elit politycznych czy gospodarczych.<\/p>\n\n\n\n Kluczowym aspektem demokracji w tym uj\u0119ciu jest suwerenno\u015b\u0107 pa\u0144stwa, co oznacza, \u017ce decyzje polityczne powinny zapada\u0107 w kraju, a nie pod wp\u0142ywem instytucji mi\u0119dzynarodowych, takich jak Unia Europejska. Dlatego wyborca PiS mo\u017ce postrzega\u0107 np. ingerencj\u0119 Brukseli w polski system s\u0105downictwa jako naruszenie demokratycznego mandatu rz\u0105du wybranego przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wno\u015b\u0107 demokracji nie jest postrzegana jedynie w kategoriach formalnych (np. r\u00f3wno\u015bci prawnej wszystkich obywateli), ale tak\u017ce spo\u0142ecznych i ekonomicznych. St\u0105d poparcie dla polityki redystrybucyjnej, takiej jak programy socjalne (500+, 13. i 14. emerytura), kt\u00f3re maj\u0105 na celu wyr\u00f3wnanie szans i sprawiedliwy podzia\u0142 d\u00f3br. Dla wyborcy PiS demokracja to nie tylko mechanizmy wyborcze, ale tak\u017ce troska o zwyk\u0142ego obywatela i jego godne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony, poj\u0119cie demokracji liberalnej, akcentuj\u0105ce niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w, media wolne od wp\u0142ywu rz\u0105du czy prawa mniejszo\u015bci, mo\u017ce by\u0107 przez wyborc\u0119 PiS postrzegane jako narz\u0119dzie elit do os\u0142abiania w\u0142adzy demokratycznie wybranego rz\u0105du. Reformy s\u0105downictwa czy medi\u00f3w publicznych, kt\u00f3re spotykaj\u0105 si\u0119 z krytyk\u0105 opozycji i instytucji mi\u0119dzynarodowych, dla niego s\u0105 dzia\u0142aniami przywracaj\u0105cymi rzeczywist\u0105 demokracj\u0119 \u2013 tak\u0105, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy narodowi, a nie w\u0105skiej grupie wp\u0142ywowych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Wreszcie, demokracja dla wyborcy PiS to tak\u017ce obrona warto\u015bci kulturowych i tradycyjnych. Postrzega on polityk\u0119 partii jako ochron\u0119 to\u017csamo\u015bci narodowej przed presj\u0105 globalizmu, lewicowych ideologii czy zagranicznych wp\u0142yw\u00f3w. Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa i przekona\u0144 oznacza dla niego mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyra\u017cania przywi\u0105zania do religii i patriotyzmu bez obawy o krytyk\u0119 ze strony liberalnych \u015brodowisk.<\/p>\n\n\n\n Demokracja w rozumieniu wyborcy PiS to rz\u0105dy wi\u0119kszo\u015bci, silne pa\u0144stwo narodowe, sprawiedliwa redystrybucja d\u00f3br, a tak\u017ce ochrona tradycyjnych warto\u015bci i suwerenno\u015bci Polski. Jest to wizja, kt\u00f3ra k\u0142adzie nacisk na to, by decyzje podejmowane przez demokratycznie wybran\u0105 w\u0142adz\u0119 nie by\u0142y ograniczane przez elity, zagraniczne instytucje czy zasady liberalnej demokracji, je\u015bli stoj\u0105 one w sprzeczno\u015bci z wol\u0105 ludu.<\/p>\n\n\n\n Politycy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dla polityk\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci (PiS) demokracja jest przede wszystkim narz\u0119dziem legitymizacji w\u0142adzy i realizacji okre\u015blonej wizji pa\u0144stwa, opartej na suwerenno\u015bci narodowej, silnym przyw\u00f3dztwie oraz podporz\u0105dkowaniu instytucji pa\u0144stwowych woli wi\u0119kszo\u015bci wyborc\u00f3w. Cho\u0107 formalnie odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do zasad demokracji liberalnej, w praktyce promuj\u0105 model demokracji, kt\u00f3ry k\u0142adzie wi\u0119kszy nacisk na wol\u0119 ludu ni\u017c na mechanizmy kontroli i r\u00f3wnowagi w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n Kluczowym elementem tego podej\u015bcia jest demokratyczny mandat wi\u0119kszo\u015bciowy \u2013 je\u015bli rz\u0105d zosta\u0142 wybrany w wolnych wyborach, oznacza to, \u017ce ma prawo do daleko id\u0105cych zmian w pa\u0144stwie, nawet je\u015bli prowadz\u0105 one do os\u0142abienia niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w, medi\u00f3w czy instytucji kontrolnych. W praktyce oznacza to, \u017ce politycy PiS uwa\u017caj\u0105, i\u017c suwerenno\u015b\u0107 demokratyczna pozwala rz\u0105dowi na g\u0142\u0119bok\u0105 transformacj\u0119 struktur pa\u0144stwowych bez ogl\u0105dania si\u0119 na krytyk\u0119 opozycji, instytucji mi\u0119dzynarodowych czy \u015brodowisk prawniczych.<\/p>\n\n\n\n Drugim wa\u017cnym aspektem jest postrzeganie demokracji przez pryzmat interesu narodowego. Dla polityk\u00f3w PiS demokracja nie jest jedynie neutralnym systemem, w kt\u00f3rym rz\u0105d i opozycja rywalizuj\u0105 na r\u00f3wnych zasadach. Jest to system, kt\u00f3ry ma s\u0142u\u017cy\u0107 \u201eprawdziwemu\u201d narodowi \u2013 rozumianemu cz\u0119sto jako konserwatywna, patriotyczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, przeciwstawiana \u201eelitom\u201d, libera\u0142om czy kosmopolitom. W tym uj\u0119ciu przeciwnicy polityczni nie s\u0105 jedynie rywalami w demokratycznym sporze, ale cz\u0119sto okre\u015blani jako zagro\u017cenie dla suwerenno\u015bci i to\u017csamo\u015bci narodowej.<\/p>\n\n\n\n Politycy PiS ch\u0119tnie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce demokracja powinna chroni\u0107 interesy zwyk\u0142ych ludzi, a nie tylko elit prawniczych, medialnych czy biznesowych. Dlatego cz\u0119sto uzasadniaj\u0105 swoje dzia\u0142ania wol\u0105 \u201emilcz\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci\u201d, nawet je\u015bli te dzia\u0142ania budz\u0105 kontrowersje w\u015br\u00f3d ekspert\u00f3w, organizacji mi\u0119dzynarodowych czy cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Programy socjalne, takie jak 500+, s\u0105 prezentowane nie tylko jako polityka gospodarcza, ale jako narz\u0119dzie wzmacniaj\u0105ce demokracj\u0119 poprzez redystrybucj\u0119 d\u00f3br w\u015br\u00f3d obywateli.<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie w praktyce rz\u0105dzenia politycy PiS cz\u0119sto odchodz\u0105 od klasycznych zasad demokracji liberalnej, ograniczaj\u0105c niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w, podporz\u0105dkowuj\u0105c media publiczne rz\u0105dowej narracji oraz d\u0105\u017c\u0105c do kontroli instytucji pa\u0144stwowych. Cho\u0107 formalnie twierdz\u0105, \u017ce wszystkie zmiany mieszcz\u0105 si\u0119 w ramach demokracji, w rzeczywisto\u015bci przesuwaj\u0105 system w kierunku demokracji nieliberalnej, gdzie instytucje kontrolne i mechanizmy r\u00f3wnowagi s\u0105 os\u0142abiane na rzecz dominacji rz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Dla polityk\u00f3w PiS demokracja to przede wszystkim rz\u0105dy wi\u0119kszo\u015bci, legitymizuj\u0105ce g\u0142\u0119bok\u0105 transformacj\u0119 pa\u0144stwa w kierunku konserwatywno-narodowym. Jest to demokracja rozumiana w spos\u00f3b suwerenno\u015bciowy i plebiscytarny, gdzie kluczowe znaczenie ma poparcie wyborc\u00f3w, a niekoniecznie mechanizmy kontroli w\u0142adzy. W efekcie prowadzi to do napi\u0119cia mi\u0119dzy formalnym uznawaniem demokratycznych zasad a ich selektywn\u0105 interpretacj\u0105 w praktyce rz\u0105dzenia.<\/p>\n\n\n\n Zmiana<\/strong><\/p>\n\n\n\n Po przegranych przez PiS wyborach 15 pa\u017adziernika 2023 roku i obj\u0119ciu w\u0142adzy przez koalicj\u0119 KO, PSL, Polski 2050 i Lewicy, mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce wyborcy PiS zmierz\u0105 si\u0119 z faktami dotycz\u0105cymi afer, nieprawid\u0142owo\u015bci i nadu\u017cy\u0107 w\u0142adzy, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w czasie rz\u0105d\u00f3w tej partii. Jednak wielu z nich wci\u0105\u017c nie dostrzega skali tych problem\u00f3w lub \u015bwiadomie je ignoruje. Wynika to z kilku kluczowych mechanizm\u00f3w psychologicznych i medialnych.<\/p>\n\n\n\n Pierwszym czynnikiem jest d\u0142ugotrwa\u0142e zamkni\u0119cie w ba\u0144ce informacyjnej. Przez osiem lat rz\u0105d\u00f3w PiS media publiczne \u2013 zw\u0142aszcza TVP \u2013 przedstawia\u0142y zmanipulowany obraz rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rym wszelkie zarzuty wobec partii rz\u0105dz\u0105cej by\u0142y uznawane za \u201eatak totalnej opozycji\u201d, \u201efake newsy\u201d czy wr\u0119cz \u201espisek zagranicy\u201d. Nawet po zmianie w\u0142adzy wielu wyborc\u00f3w PiS nadal czerpie informacje z tych samych, prorz\u0105dowych \u017ar\u00f3de\u0142, takich jak TV Republika, prawicowe portale internetowe czy media spo\u0142eczno\u015bciowe, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 przekonanie, \u017ce wszelkie oskar\u017cenia o korupcj\u0119 to jedynie polityczna zemsta nowych rz\u0105dz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n Drugim wa\u017cnym mechanizmem jest psychologiczne wyparcie i racjonalizacja. Przyznanie, \u017ce przez osiem lat popiera\u0142o si\u0119 parti\u0119, kt\u00f3ra systemowo wykorzystywa\u0142a w\u0142adz\u0119 do w\u0142asnych interes\u00f3w, oznacza\u0142oby konieczno\u015b\u0107 zmierzenia si\u0119 z w\u0142asnym b\u0142\u0119dem. To trudne i niewygodne, dlatego wielu wyborc\u00f3w woli bagatelizowa\u0107 afery (\u201ewszyscy kradn\u0105\u201d) lub odwraca\u0107 uwag\u0119 od tematu, twierdz\u0105c, \u017ce nowy rz\u0105d \u201ezajmuje si\u0119 przesz\u0142o\u015bci\u0105 zamiast rz\u0105dzi\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n Trzecim czynnikiem jest silna identyfikacja polityczna. Wielu wyborc\u00f3w PiS traktuje swoj\u0105 parti\u0119 nie tylko jako ugrupowanie, ale jako obro\u0144c\u0119 tradycyjnych warto\u015bci, suwerenno\u015bci Polski i godno\u015bci \u201ezwyk\u0142ych ludzi\u201d przeciwko \u201eelitom\u201d. W takim my\u015bleniu wszelkie oskar\u017cenia wobec PiS nie s\u0105 analizowane pod k\u0105tem fakt\u00f3w, ale jako element wojny politycznej, w kt\u00f3rej \u201eich\u201d strona musi si\u0119 broni\u0107. Afery korupcyjne mog\u0105 by\u0107 wi\u0119c odbierane jako wymys\u0142 \u201ewrogich medi\u00f3w\u201d lub \u201enowej w\u0142adzy, kt\u00f3ra chce zniszczy\u0107 patriot\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n Czwartym powodem jest realna poprawa sytuacji materialnej wielu wyborc\u00f3w PiS dzi\u0119ki programom socjalnym, takim jak 500+, 13. i 14. emerytura czy inwestycje w mniejsze miejscowo\u015bci. Nawet je\u015bli dostrzegaj\u0105 korupcj\u0119, mog\u0105 j\u0105 uznawa\u0107 za \u201emniejsze z\u0142o\u201d w por\u00f3wnaniu z tym, \u017ce ich sytuacja \u017cyciowa si\u0119 poprawi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Wreszcie, po zmianie w\u0142adzy PiS zacz\u0119\u0142o budowa\u0107 narracj\u0119 o \u201epolitycznych represjach\u201d i \u201elikwidacji demokracji\u201d przez nowy rz\u0105d, aby jeszcze bardziej zjednoczy\u0107 swoich zwolennik\u00f3w i przekona\u0107 ich, \u017ce s\u0105 ofiarami politycznej nagonki. W efekcie, zamiast zmierzy\u0107 si\u0119 z faktami, wyborcy PiS mog\u0105 jeszcze bardziej zamkn\u0105\u0107 si\u0119 w swoim \u015bwiatopogl\u0105dzie i nie dostrzega\u0107 korupcji oraz \u0142amania prawa przez swoich polityk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Pomimo zmiany w\u0142adzy i ujawnienia kolejnych afer PiS, jego wyborcy wci\u0105\u017c mog\u0105 ich nie dostrzega\u0107 lub \u015bwiadomie je ignorowa\u0107. Dzieje si\u0119 tak z powodu ba\u0144ki informacyjnej, psychologicznej potrzeby obrony swoich wcze\u015bniejszych wybor\u00f3w, silnej identyfikacji politycznej oraz przekonania, \u017ce nawet je\u015bli dosz\u0142o do nadu\u017cy\u0107, to nowa w\u0142adza i tak jest \u201egorsza\u201d lub dzia\u0142a na szkod\u0119 Polski.<\/p>\n\n\n\n Refleksja<\/strong><\/p>\n\n\n\n Smutne jest to, \u017ce mimo wsp\u00f3lnych korzeni politycznych, ob\u00f3z postsolidarno\u015bciowy rozpad\u0142 si\u0119 na dwa wrogie plemiona, kt\u00f3re nie tylko rywalizuj\u0105, ale wr\u0119cz traktuj\u0105 si\u0119 jak egzystencjalne zagro\u017cenie. Zamiast szuka\u0107 p\u0142aszczyzn porozumienia, strony sporu coraz g\u0142\u0119biej okopuj\u0105 si\u0119 w swoich narracjach, a polityczna wojna domowa przenika do codziennego \u017cycia i relacji mi\u0119dzyludzkich.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce nadszed\u0142 czas, by spr\u00f3bowa\u0107 zmieni\u0107 t\u0119 dynamik\u0119 i zamiast skupia\u0107 si\u0119 na tym, co dzieli, zacz\u0105\u0107 rozmawia\u0107 o tym, co \u0142\u0105czy. Fundamenty wolnej Polski, kt\u00f3re kiedy\u015b budowano wsp\u00f3lnie, nie straci\u0142y na znaczeniu \u2013 wci\u0105\u017c istnieje pragnienie suwerenno\u015bci, rozwoju gospodarczego, stabilno\u015bci spo\u0142ecznej i silnej pozycji Polski w \u015bwiecie. Kluczem do odbudowy cho\u0107by minimalnego porozumienia jest znalezienie przestrzeni do dialogu, opartego nie na politycznej kalkulacji, lecz na wsp\u00f3lnym poczuciu odpowiedzialno\u015bci za przysz\u0142o\u015b\u0107 kraju.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli nadal b\u0119dziemy patrze\u0107 na polityk\u0119 jedynie przez pryzmat walki o w\u0142adz\u0119 i ca\u0142kowitej dominacji nad przeciwnikiem, podzia\u0142y b\u0119d\u0105 si\u0119 tylko pog\u0142\u0119bia\u0107. By\u0107 mo\u017ce warto zacz\u0105\u0107 od ma\u0142ych krok\u00f3w \u2013 od rozm\u00f3w na poziomie lokalnym, od wsp\u00f3lnych projekt\u00f3w spo\u0142ecznych, od budowania kultury politycznej, w kt\u00f3rej oponent nie jest wrogiem, lecz kim\u015b, z kim mo\u017cna si\u0119 spiera\u0107 bez nienawi\u015bci. W ko\u0144cu historia pokaza\u0142a ju\u017c, \u017ce Polska by\u0142a najsilniejsza wtedy, gdy potrafi\u0142a si\u0119 jednoczy\u0107 mimo r\u00f3\u017cnic. Mo\u017ce warto o tym przypomnie\u0107, zanim b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" zdj. Wikipedia W ostatnich miesi\u0105cach obserwuje si\u0119 rosn\u0105c\u0105 liczb\u0119 przeciwnik\u00f3w rz\u0105du, co znajduje odzwierciedlenie w badaniach opinii publicznej. Wed\u0142ug najnowszego sonda\u017cu CBOS, coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce rozliczenie rz\u0105d\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci powinno nast\u0105pi\u0107 szybciej. Zbyt wolne dzia\u0142ania w tym zakresie budz\u0105 niezadowolenie spo\u0142eczne i mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na spadek zaufania do obecnych w\u0142adz. Warto zauwa\u017cy\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":565,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polska"],"yoast_head":"\n