Je\u015bli Unia Europejska naprawd\u0119 chce si\u0119 uniezale\u017cni\u0107 od cyfrowej dominacji USA i Chin, musi zbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105, suwerenn\u0105 infrastruktur\u0119 cyfrow\u0105 – zar\u00f3wno technologiczn\u0105, jak i normatywn\u0105. Cyfrowa niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie oznacza odci\u0119cia si\u0119 od \u015bwiata, lecz zdolno\u015b\u0107 do samodzielnego decydowania o tym, jakie dane, technologie i warto\u015bci rz\u0105dz\u0105 przestrzeni\u0105 cyfrow\u0105 Europy.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszym krokiem powinna by\u0107 rozbudowa europejskich centr\u00f3w danych i chmur obliczeniowych<\/strong>, niezale\u017cnych od infrastruktury Amazon Web Services, Google Cloud czy Microsoft Azure. Inicjatywy takie jak GAIA-X czy European Cloud Federation to pierwsze zwiastuny tego procesu, ale wci\u0105\u017c s\u0105 one zbyt s\u0142abe i fragmentaryczne. Potrzebna jest koordynowana, wsp\u00f3lnotowa polityka, kt\u00f3ra uczyni cyfrow\u0105 infrastruktur\u0119 jednym z priorytet\u00f3w traktatowych UE – obok bezpiecze\u0144stwa energetycznego czy obronno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Europa musi te\u017c przyj\u0105\u0107 rol\u0119 regulatora warto\u015bci cyfrowych<\/strong>, promuj\u0105c swoje standardy na \u015bwiecie – tak jak zrobi\u0142a to z RODO. Przejrzysto\u015b\u0107 algorytm\u00f3w, prawo do cyfrowej prywatno\u015bci, zakaz nadzoru opartego na AI, walka z deepfake\u2019ami, przejrzysto\u015b\u0107 modeli j\u0119zykowych i odpowiedzialno\u015b\u0107 platform spo\u0142eczno\u015bciowych – to wszystko powinno by\u0107 nie tylko chronione, ale eksportowane jako europejska \u201esoft power\u201d XXI wieku. Europa nie wygra z Dolin\u0105 Krzemow\u0105 skal\u0105 – ale mo\u017ce wygra\u0107 zaufaniem i etyk\u0105.<\/p>\n\n\n\n W tym w\u0142a\u015bnie miejscu wchodz\u0105 nowi strategiczni partnerzy: Kanada i Indie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Kanada<\/strong>, dziel\u0105ca z Europ\u0105 podobne warto\u015bci w zakresie demokracji, praw cz\u0142owieka, regulacji technologicznych i ochrony prywatno\u015bci, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 kluczowym sojusznikiem w budowie wsp\u00f3lnych ram cyfrowych. Oba podmioty pracuj\u0105 ju\u017c nad transatlantyckimi porozumieniami o sztucznej inteligencji i danych. Kanada dysponuje wysokim poziomem kapita\u0142u ludzkiego, badaniami nad AI (Toronto, Montreal) oraz stabiln\u0105 scen\u0105 polityczn\u0105. Partnerstwo UE\u2013Kanada mo\u017ce zaowocowa\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 platform\u0105 cyfrowej suwerenno\u015bci – np. w formie federacyjnych system\u00f3w cloud computing, wsp\u00f3\u0142dzielonych standard\u00f3w etycznych dla AI i nowego modelu interoperacyjno\u015bci platform spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/p>\n\n\n\n Indie<\/strong> to zupe\u0142nie inna historia – nie tyle partner kulturowy, co partner strategiczny. Kraj ten, dysponuj\u0105c jedn\u0105 z najwi\u0119kszych populacji cyfrowych na \u015bwiecie i dynamicznie rozwijaj\u0105cym si\u0119 sektorem IT, nie chce by\u0107 przed\u0142u\u017ceniem wp\u0142yw\u00f3w ameryka\u0144skich gigant\u00f3w technologicznych. Indie ju\u017c dzi\u015b inwestuj\u0105 w narodowe systemy identyfikacji cyfrowej (Aadhaar), systemy p\u0142atno\u015bci (UPI) i regulacje big techu. Cho\u0107 model indyjski r\u00f3\u017cni si\u0119 od europejskiego w zakresie prywatno\u015bci, oba mog\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w zakresie budowy globalnej alternatywy dla duopolu USA\u2013Chiny<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Europa mo\u017ce zaproponowa\u0107 Indiom co\u015b, czego nie zaoferuj\u0105 ani USA, ani Pekin: r\u00f3wno\u015b\u0107 w negocjacjach i wsp\u00f3\u0142tworzenie \u0142adu cyfrowego<\/strong>, a nie jego narzucenie. Wsp\u00f3lne laboratoria AI, otwarte centra danych, standardy cyberbezpiecze\u0144stwa, wsp\u00f3lny cyfrowy uniwersytet – to wszystko mo\u017ce stworzy\u0107 fundament pod przysz\u0142\u0105, multipolarn\u0105 infrastruktur\u0119 cyfrow\u0105, w kt\u00f3rej si\u0142a nie zale\u017cy od wielko\u015bci rynku, lecz od jako\u015bci i wiarygodno\u015bci norm.<\/p>\n\n\n\n Cyfrowa niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Europy nie b\u0119dzie procesem \u0142atwym ani kr\u00f3tkotrwa\u0142ym. B\u0119dzie wymaga\u0107 \u015brodk\u00f3w, odwagi i sp\u00f3jno\u015bci, kt\u00f3rej dzi\u015b cz\u0119sto brakuje. Ale b\u0119dzie te\u017c szans\u0105 cywilizacyjn\u0105<\/strong> – by pokaza\u0107, \u017ce technologie mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 demokracji, a nie j\u0105 podkopywa\u0107. Z Kanad\u0105 i Indiami u boku, Europa mo\u017ce przesta\u0107 by\u0107 rynkiem dla cudzych pomys\u0142\u00f3w, a zn\u00f3w sta\u0107 si\u0119 przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej rodz\u0105 si\u0119 wizje przysz\u0142o\u015bci – bez uzale\u017cnienia od Doliny Krzemowej ani cyfrowych autorytaryzm\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Unia Europejska musi stworzy\u0107 wsp\u00f3ln\u0105, publiczn\u0105 infrastruktur\u0119 chmurow\u0105 nowej generacji. Inicjatywa GAIA-X to dobry pocz\u0105tek, ale jej rozw\u00f3j powinien zosta\u0107 przekszta\u0142cony w projekt o randze strategicznej – tak samo istotny jak wsp\u00f3lna polityka energetyczna czy obronna. UE powinna zainwestowa\u0107 w sie\u0107 bezpiecznych, zdecentralizowanych centr\u00f3w danych, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 hostowane na terytorium pa\u0144stw cz\u0142onkowskich i zarz\u0105dzane zgodnie z europejskim prawem.<\/p>\n\n\n\n Potrzebne jest utworzenie jednolitego europejskiego standardu dla sztucznej inteligencji – nie tylko w postaci tzw. AI Act, ale r\u00f3wnie\u017c jako otwartej platformy interoperacyjnej, kt\u00f3ra umo\u017cliwi rozw\u00f3j lokalnych modeli AI przy zachowaniu zgodno\u015bci z normami etycznymi i spo\u0142ecznymi. Modele te powinny by\u0107 dost\u0119pne dla uczelni, M\u015aP i sektor\u00f3w publicznych, by przeciwdzia\u0142a\u0107 monopolizacji wiedzy przez kilku globalnych graczy.<\/p>\n\n\n\n UE powinna stworzy\u0107 w\u0142asny europejski system to\u017csamo\u015bci cyfrowej (European e-ID) i wdro\u017cy\u0107 go we wszystkich krajach cz\u0142onkowskich w spos\u00f3b sp\u00f3jny. To\u017csamo\u015b\u0107 cyfrowa musi by\u0107 publiczna, zdecentralizowana i kontrolowana przez obywatela, a nie przez platformy technologiczne. Projekt powinien umo\u017cliwia\u0107 logowanie do us\u0142ug publicznych, zdrowotnych, edukacyjnych oraz p\u0142atno\u015bci, bez konieczno\u015bci korzystania z konta Google czy Apple.<\/p>\n\n\n\n Regulacja platform cyfrowych (takich jak Meta, X, TikTok) powinna zosta\u0107 zaostrzona. UE powinna wymaga\u0107 pe\u0142nej przejrzysto\u015bci algorytm\u00f3w rekomenduj\u0105cych tre\u015bci, udost\u0119pnia\u0107 dane badaczom, a tak\u017ce umo\u017cliwia\u0107 u\u017cytkownikom wyb\u00f3r algorytmu – np. model rekomendacji oparty na chronologii lub \u017ar\u00f3d\u0142ach zaufanych. W przypadku narusze\u0144 prawa, mo\u017cliwe powinno by\u0107 blokowanie us\u0142ug niezgodnych z europejskim standardem ochrony danych.<\/p>\n\n\n\n Europa powinna inwestowa\u0107 w rozw\u00f3j w\u0142asnych otwartych medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych<\/strong> – np. federacyjnych platform w stylu Mastodona, ale na wy\u017cszym poziomie integracji i u\u017cyteczno\u015bci. Wspieranie europejskich startup\u00f3w w tym obszarze, poprzez granty i zam\u00f3wienia publiczne, mog\u0142oby przyczyni\u0107 si\u0119 do odbudowy pluralizmu informacyjnego.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy rozwin\u0105\u0107 europejskie cyfrowe uniwersytety i platformy open learning – dost\u0119pne w wielu j\u0119zykach UE, wspierane przez AI i oferuj\u0105ce edukacj\u0119 z zakresu programowania, technologii, krytycznego my\u015blenia i suwerenno\u015bci cyfrowej. Inwestycje w edukacj\u0119 s\u0105 kluczowe dla uniezale\u017cnienia si\u0119 od system\u00f3w szkoleniowych oferowanych przez ameryka\u0144skie Big Techy (Google Certificates, Meta Academies itd.).<\/p>\n\n\n\n Potrzebne s\u0105 fundusze na cyfrow\u0105 reindustrializacj\u0119 Europy<\/strong>. Oznacza to wspieranie produkcji chip\u00f3w, sprz\u0119tu komputerowego, oprogramowania i infrastruktury sieciowej na terenie Unii. Projekt European Chips Act to dobry pocz\u0105tek, ale wymaga znacznie wi\u0119kszego finansowania i wsp\u00f3\u0142pracy z partnerami jak Tajwan, Korea Po\u0142udniowa i Japonia.<\/p>\n\n\n\n UE powinna powo\u0142a\u0107 Europejski Urz\u0105d ds. Algorytmicznej Etyki<\/strong>, kt\u00f3ry b\u0119dzie organem nadzoruj\u0105cym dzia\u0142anie algorytm\u00f3w w administracji publicznej, finansach, zdrowiu i systemach scoringowych. Urz\u0105d ten mia\u0142by prawo do audytu algorytm\u00f3w i ich wynik\u00f3w, chroni\u0105c obywateli przed cyfrow\u0105 dyskryminacj\u0105, nier\u00f3wno\u015bci\u0105 i nadzorem predykcyjnym.<\/p>\n\n\n\n Potrzebujemy og\u00f3lnoeuropejskiego planu komunikacji spo\u0142ecznej, kt\u00f3ry wyja\u015bni obywatelom, czym jest suwerenno\u015b\u0107 cyfrowa, dlaczego warto zrezygnowa\u0107 z us\u0142ug chi\u0144skich i ameryka\u0144skich, oraz jak rozwija\u0107 cyfrow\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 w codziennym \u017cyciu. Dzi\u015b temat cyfrowej suwerenno\u015bci jest elitarno-ekspercki – musi zej\u015b\u0107 do poziomu u\u017cytkownika.<\/p>\n\n\n\n Europa powinna te\u017c dzia\u0142a\u0107 geopolitycznie<\/strong>: zawiera\u0107 cyfrowe sojusze z Kanad\u0105, Indiami, Australi\u0105, Japoni\u0105 i Kore\u0105 Po\u0142udniow\u0105. Wsp\u00f3lne laboratoria AI, porozumienia o ochronie danych, wsp\u00f3lne ramy interoperacyjno\u015bci i standardy platform – to wszystko mo\u017ce stworzy\u0107 \u201eCyfrowy Sojusz Demokracji\u201d, kt\u00f3ry b\u0119dzie przeciwwag\u0105 dla chi\u0144skiego modelu nadzoru i ameryka\u0144skiego modelu eksploatacji danych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Je\u015bli Unia Europejska naprawd\u0119 chce si\u0119 uniezale\u017cni\u0107 od cyfrowej dominacji USA i Chin, musi zbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105, suwerenn\u0105 infrastruktur\u0119 cyfrow\u0105 – zar\u00f3wno technologiczn\u0105, jak i normatywn\u0105. Cyfrowa niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie oznacza odci\u0119cia si\u0119 od \u015bwiata, lecz zdolno\u015b\u0107 do samodzielnego decydowania o tym, jakie dane, technologie i warto\u015bci rz\u0105dz\u0105 przestrzeni\u0105 cyfrow\u0105 Europy. Pierwszym krokiem powinna by\u0107 rozbudowa europejskich […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":649,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,21,2,1,6],"tags":[],"class_list":["post-648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biznes","category-europa","category-gospodarka","category-nauka","category-world"],"yoast_head":"\n